Ontslag wegens plichtsverzuim betreft het beëindigen van het dienstverband omdat de werknemer of ambtenaar zich niet aan de voorgeschreven regels of gedragsnormen heeft gehouden. Dit begrip komt vooral voor in het ambtenarenrecht, maar is in het reguliere arbeidsrecht vergelijkbaar met ontslag op staande voet bij een dringende reden.

Kernaspecten, Kernwetsartikelen en Procedures

Belangrijkste wetsartikelen en regelingen

• Ambtenarenrecht (tot 1 januari 2020):

  • Rechtspositieregelingen (zoals CAR/UWO, CAP, ARAR): Omschrijven plichtsverzuim als het niet naleven van voorschriften of gedragingen die van een goed ambtenaar niet verwacht mogen worden.

  • Strafontslag: De zwaarste disciplinaire straf bij ernstig plichtsverzuim, vergelijkbaar met ontslag op staande voet.

• Regulier arbeidsrecht:

  • Burgerlijk Wetboek (BW):

    • Artikel 7:677 BW: Ontslag op staande voet bij een dringende reden.

    • Artikel 7:678 BW: Voorbeelden van dringende redenen (vergelijkbaar met plichtsverzuim, zoals diefstal, fraude, geweld, grove belediging).

  • Noot: Sinds 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) van kracht, waardoor het ambtenarenrecht grotendeels is gelijkgetrokken met het reguliere arbeidsrecht. Toch blijft het begrip plichtsverzuim relevant in specifieke ambtenarenregelingen.

• Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB):

  • Verbiedt discriminatie bij ontslag.

Kenmerken, signalen en procedures

• Kenmerken:

  • Plichtsverzuim: Het niet naleven van regels, voorschriften of gedragsnormen die van een werknemer of ambtenaar verwacht mogen worden. Dit kan zowel tijdens als buiten werktijd plaatsvinden, mits het verband houdt met het werk.

  • Voorbeelden: Diefstal, fraude, geweld, grove belediging, veelvuldig te laat komen, misbruik van faciliteiten, wangedrag in de privésfeer met werknemersrelatie.

  • Toerekenbaarheid: In het ambtenarenrecht moet het plichtsverzuim aan de werknemer kunnen worden toegerekend; in het reguliere arbeidsrecht is verwijtbaarheid niet altijd vereist voor ontslag op staande voet.

  • Zorgvuldige procedure: Werkgever moet het plichtsverzuim aantonen, de werknemer horen en het besluit goed motiveren. In het ambtenarenrecht volgt eerst een voornemenbesluit, waarna de werknemer een zienswijze kan indienen.

• Signalen:

  • Werknemer of ambtenaar overtreedt regels of gedragsnormen.

  • Werkgever constateert klachten, dreigende rechtszaken of meldingen bij toezichthouders.

• Procedures:

  • Interne stappen: Gesprek met werkgever/HR, dossieropbouw, klacht indienen via interne klachtenprocedure, inschakelen van vertrouwenspersoon of vakbond.

  • Externe stappen: Juridisch advies inwinnen, bezwaar of beroep indienen, mediation, melding via Meld.nl.

  • Civielrechtelijk: Ontslag aanvechten bij kantonrechter; herstel van de arbeidsovereenkomst of schadevergoeding vorderen (bij reguliere werknemer).

  • Bestuursrechtelijk: Bezwaar en beroep indienen bij de bestuursrechter (bij ambtenaar); klacht bij Inspectie SZW bij schending van arbeidswetten.

  • Strafrechtelijk: Niet van toepassing, tenzij sprake is van fraude of valsheid in geschrifte.

Impact

Juridische stappen werknemer en werkgever

Werknemer:

• Interne stappen: Gesprek met werkgever/HR, dossieropbouw, klacht indienen via interne klachtenprocedure, inschakelen van vertrouwenspersoon of vakbond.

• Civielrechtelijk:

  • Ontslag aanvechten bij kantonrechter; herstel van de arbeidsovereenkomst of schadevergoeding vorderen (regulier arbeidsrecht).

• Bestuursrechtelijk:

  • Bezwaar en beroep indienen bij de bestuursrechter (ambtenaar); klacht bij Inspectie SZW.

• Strafrechtelijk:

  • Niet van toepassing, tenzij sprake is van fraude of valsheid in geschrifte.

• Welke rechtbank aan te spreken:

  • Kantonrechter (regulier arbeidsrecht); bestuursrechter (ambtenaar). Bij spoedeisende belangen kan een kort geding worden ingesteld.

Werkgever:

• Interne stappen: Dossieropbouw, zorgvuldige procedure, verweer bij claims, mediation.

• Civielrechtelijk:

  • Verweer bij claims, mediation, schikking zoeken.

• Bestuursrechtelijk:

  • Reageren op klachten Inspectie SZW; verweer bij bezwaar en beroep (ambtenaar).

• Praktische tips:

  • Reageer altijd schriftelijk en gedocumenteerd op eisen van werknemers.

  • Zorg voor een duidelijke interne klachtenprocedure.

  • Schakel tijdig juridisch advies in bij complexe of escalerende conflicten.

Overheid:

• Toezicht en handhaving: Inspectie SZW (arbeidsomstandigheden), rechtbank (geschillen), OM (strafrechtelijke vervolging bij ernstige overtredingen).

Rol van de arbeidsrechtadvocaat en als onafhankelijk onderzoeker

• Voorafgaand aan procedures: Onafhankelijk feitenonderzoek, dossieranalyse, hoor en wederhoor, strategieadvies, mediation.

• Tijdens procedures: Vertegenwoordiging bij kantonrechter of bestuursrechter, kort geding, schadevordering, klachtenprocedures.

• Als onafhankelijk onderzoeker: Transparant, objectief rapporteren, geen combinatie met belangenbehartiging.

Werknemer: interne en civielrechtelijke stappen

• Interne stappen: Gesprek met werkgever/HR, dossieropbouw, klacht indienen via interne klachtenprocedure, inschakelen van vertrouwenspersoon of vakbond.

• Civielrechtelijke stappen:

  • Ontslag aanvechten bij kantonrechter; herstel van de arbeidsovereenkomst of schadevergoeding vorderen (regulier arbeidsrecht).

• Bestuursrechtelijke stappen:

  • Bezwaar en beroep indienen bij de bestuursrechter (ambtenaar); klacht bij Inspectie SZW.

• Strafrechtelijke stappen:

  • Niet van toepassing, tenzij sprake is van fraude of valsheid in geschrifte.

Welke rechtbank aan te spreken:
Kantonrechter (regulier arbeidsrecht); bestuursrechter (ambtenaar). Bij spoedeisende belangen kan een kort geding worden ingesteld.

Werkgever: interne en civielrechtelijke stappen

• Interne stappen: Dossieropbouw, zorgvuldige procedure, verweer bij claims, mediation.

• Praktische tips:

  • Reageer altijd schriftelijk en gedocumenteerd op eisen van werknemers.

  • Zorg voor een duidelijke interne klachtenprocedure.

  • Schakel tijdig juridisch advies in bij complexe of escalerende conflicten.

Geschillen verzekeraar bij schade claimen

• Stappen:

  • Start een interne klachtenprocedure.

  • Schakel een advocaat in als (contra)schade-expert voor schadeberekening.

  • Ga eventueel naar de civiele rechter of Kifid bij geschillen over de uitbetaling.

Kort geding bij spoedeisende zaken

• Toepassing:

  • Bij acuut belang, zoals dreigend inkomensverlies, onterechte beëindiging, urgentie bij gezondheidsschade.

Dit overzicht biedt een roadmap voor het navigeren van arbeidsrechtzaken. Dit proces vereist zorgvuldige documentatie en snelle actie. Meld.nl fungeert als een tussenschakel voor civielrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke stappen. Voor gerechtigheid blijft samenwerking met een advocaat essentieel.