Nalaten van noodzakelijke controlemaatregelen
Nalaten van noodzakelijke controlemaatregelen; melden via Centraal Meldpunt: Meld.nl.
Nalaten van noodzakelijke controlemaatregelen
Nalaten van noodzakelijke controlemaatregelen betreft het niet inrichten, uitvoeren of opvolgen van redelijke controle- en toezichtmaatregelen die noodzakelijk zijn om fouten, fraude, onjuistheden of risico’s tijdig te signaleren en te beperken, terwijl dit gezien de functie, zorgplicht en omstandigheden wél mag worden verwacht. Het gaat bijvoorbeeld om het ontbreken van interne controles in financiële processen, het niet uitvoeren van vereiste controlewerkzaamheden door een accountant, het niet toetsen van kritische rapportages of het niet reageren op duidelijke signalen van afwijkingen. In het civiele recht kan dit nalaten een onrechtmatige daad of wanprestatie opleveren: het is een nalaten in strijd met een wettelijke plicht, een contractuele verplichting of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt (art. 6:162 BW). Specifiek bij accountants en andere controleprofessionals is uitgebreid uitgewerkt dat hun zorgplicht ook ziet op het nemen van maatregelen om te voorkomen dat derden aan rapportages een onjuiste betekenis toekennen en op het signaleren van significante tekortkomingen in interne beheersing. Wanneer noodzakelijke controlemaatregelen ontbreken of niet worden uitgevoerd, kunnen fouten of fraude onopgemerkt blijven, wat leidt tot schade bij cliënten, schuldeisers, aandeelhouders of andere derden en tot civiele, tuchtrechtelijke of bestuursrechtelijke gevolgen voor de verantwoordelijke beroepsbeoefenaars en organisaties.
Onderwerpen onder nalaten van noodzakelijke controlemaatregelen
| Onderwerp | Toelichting |
|---|---|
| Onrechtmatige daad door nalaten (art. 6:162 BW) | Het niet treffen of uitvoeren van noodzakelijke controlemaatregelen kan een onrechtmatige daad vormen als daardoor voorzienbare schade niet wordt voorkomen, in strijd met maatschappelijke zorgvuldigheid. |
| Zorgplicht accountant en controleprofessionals | Accountants hebben een bijzondere zorgplicht jegens cliënten en in sommige gevallen derden; nalaten van passende controle- of waarschuwingsmaatregelen kan leiden tot (buiten)contractuele aansprakelijkheid. |
| Interne beheersing en significante tekortkomingen | Professionele standaarden vereisen dat significante tekortkomingen in interne beheersing worden gesignaleerd en gemeld; blijvend nalaten van corrigerende controlemaatregelen kan ernstig verwijtbaar zijn. |
| Fraude en niet-ontdekte onregelmatigheden | Rechtspraak toont dat controlekantoren aansprakelijk kunnen zijn als zij door tekortschietende controlemaatregelen evidente fraude of materiële afwijkingen niet signaleren. |
| Bestuurders- en interne aansprakelijkheid | Bestuurders die noodzakelijke interne controlemaatregelen niet inrichten of laten functioneren, kunnen intern of extern aansprakelijk worden gehouden voor gevolgschade. |
| Bewijs, causaliteit en normering | Voor aansprakelijkheid moeten tekortschietende controlemaatregelen, een geschonden norm, schade en causaal verband worden aangetoond; beoordeling gebeurt aan de hand van professionele standaarden en Kelderluik-achtige gezichtspunten. |
Belangrijkste wet
Burgerlijk Wetboek artikel 6:162 (onrechtmatige daad: doen of nalaten in strijd met wet of maatschappelijke zorgvuldigheid) | Burgerlijk Wetboek artikel 6:74 (wanprestatie bij contractuele controle- of zorgplicht) | Beroeps- en toezichtwetgeving en -normen voor accountants en andere controleprofessionals (o.a. Wet toezicht accountantsorganisaties, NV COS, NBA-regelgeving) | Aansprakelijkheids- en bestuurdersnormen uit jurisprudentie over zorgplicht en interne controle | Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) | Verwerking van anonieme meldingen via Meld.nl valt onder de AVG | aanvullende nationale wetgeving voor strafrechtelijke persoonsgegevens.
Impact op actoren
| Actor | Impact |
|---|---|
| Cliënten en derden | Kunnen geconfronteerd worden met niet-gesignaleerde fouten, fraude of onjuiste informatie, wat leidt tot financiële schade en verlies van vertrouwen in controles en rapportages. |
| Opdrachtgevers/organisaties | Risico op claims, herstelkosten en toezichthandhaving wanneer interne controlemaatregelen onvoldoende zijn of bewust worden nagelaten; ondermijning van governance en compliance. |
| Beroepsbeoefenaars | Accountants en andere controleprofessionals lopen civiele, tuchtrechtelijke en reputatierisico’s als zij noodzakelijke controlemaatregelen niet nemen of onvoldoende uitvoeren. |
| Gemeenschap/markt | Onvoldoende controle en toezicht ondermijnen vertrouwen in financiële verslaggeving, instellingen en markten, wat kan leiden tot strengere regulering en toezicht. |
Belang van (anoniem) melden
Meld.nl biedt een veilige en anonieme meldmogelijkheid om misstanden, structurele tekortkomingen en schade door het nalaten van noodzakelijke controlemaatregelen te signaleren, wat bijdraagt aan het versterken van controle- en zorgplichten, het voorkomen van herhaling en het beschermen van individuele en collectieve belangen.
Wanneer Advocaat inschakelen
-
Bij schade door onvoldoende of nagelaten controlemaatregelen | beoordeling zorgplicht, professionele normen en aansprakelijkheidskansen | strategie: aansprakelijkstelling, onderhandeling en civiele procedure
-
Voor organisaties die hun controle- en auditkader willen versterken of worden aangesproken | juridische toetsing van interne controleframeworks | opzet verbeterplan, contractuele borging en governance-aanpassingen
-
Bij toezicht- of tuchtprocedures tegen accountants of andere controleprofessionals | analyse verwijten en dossier | opstellen verweer, schikking en structurele remediatie
Onderzoek
Specialistisch contra-, forensisch en digitaal onderzoek richt zich op het in kaart brengen van bestaande en ontbrekende controlemaatregelen, het reconstrueren van besluitvorming en het analyseren van controledossiers, rapportages, logbestanden en interne communicatie. Met behulp van juridisch en technisch onderzoek wordt vastgesteld of controlemaatregelen naar professionele maatstaven noodzakelijk waren, in welke mate zij zijn nagelaten en welk causale verband bestaat met ontstane schade. Dit ondersteunt beleidsaanpassingen, aansprakelijkheidsprocedures en het afdwingen van effectieve controle- en toezichtstructuren.
Meld.nl biedt een veilige route voor anonieme meldingen. Het platform zet zich in voor het behartigen van de gerechtigde belangen van melders en betrokkenen door het uitvoeren van grondige onderzoeken, het bieden van juridische ondersteuning en het coördineren van communicatie met overheidsinstanties en juridische partners.
Meld.nl kan op dit moment geen meldingen verwerken; excuses voor het ongemak.