Onjuiste voorstelling van zaken
Onjuiste voorstelling van zaken; melden via Centraal Meldpunt: Meld.nl.
Onjuiste voorstelling van zaken
Onjuiste voorstelling van zaken ziet op situaties waarin een partij door actieve mededelingen, het achterhouden van relevante informatie of een combinatie daarvan een verkeerd beeld schetst van feiten, kenmerken, risico’s of rechten, waardoor de ander een beslissing neemt die hij bij een juiste voorstelling niet of niet op dezelfde voorwaarden zou hebben genomen. In het verbintenissenrecht is dit nauw verbonden met dwaling: een wilsgebrek dat een overeenkomst vernietigbaar maakt wanneer deze tot stand is gekomen onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken. De wet onderscheidt onder meer dwaling door onjuiste inlichting (de wederpartij verstrekt verkeerde feiten), dwaling door verzwijging (de wederpartij had moeten informeren maar deed dat niet) en wederzijdse dwaling (beide partijen gaan uit van dezelfde foutieve aanname). Niet alleen mededelingen over de “kern” van de overeenkomst zijn relevant; ook onjuiste of misleidende informatie over bijkomende omstandigheden kan een beroep op dwaling of zelfs bedrog rechtvaardigen. In de consumentencontext vallen onjuiste voorstellingen vaak onder misleidende handelspraktijken: de handelaar wekt via reclame, websites of verkoopgesprekken een verkeerd beeld bij de gemiddelde consument over bijvoorbeeld prijs, kwaliteit, identiteit of garanties, wat wettelijk verboden is.
Onderwerpen onder onjuiste voorstelling van zaken
| Subonderwerp | Toelichting |
|---|---|
| Dwaling: onjuiste voorstelling van zaken | Dwaling is een wilsgebrek waarbij een overeenkomst tot stand komt onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken; de dwalende kan vernietiging vragen als hij bij juiste voorstelling niet, of niet onder dezelfde voorwaarden, had gecontracteerd en de dwaling te wijten is aan onjuiste mededeling, verzwijging of wederzijdse misvatting. |
| Onjuiste mededelingen en verzwijging (mededelingsplicht) | Een partij die relevante feiten kent, moet de ander daarover informeren; bij het geven van onjuiste feiten of het verzwijgen van wezenlijke informatie (zoals verborgen gebreken) komt de onjuiste voorstelling in beginsel voor zijn rekening en kan dwaling of bedrog worden aangenomen. |
| Wederzijdse onjuiste voorstelling (beide partijen dwalen) | Wanneer beide partijen uitgaan van dezelfde foutieve aanname – bijvoorbeeld over eigenschappen van het object of juridische status – kan eveneens sprake zijn van dwaling; in dat geval wordt beoordeeld hoe het contract had geluid bij een juiste voorstelling en of aanpassing of vernietiging passend is. |
| Misleidende handelspraktijken richting consumenten | Bij consumentenovereenkomsten is het geven van onjuiste, misleidende of onvolledige informatie over kenmerken, prijs, voordelen, risico’s of identiteit van de handelaar een oneerlijke handelspraktijk; de consument mag dan bedongen prestaties aanvechten en toezichthouders kunnen handhaven. |
| Onderzoeksplicht versus vertrouwen op mededelingen | Hoewel een partij soms onderzoek moet doen, mag zij in beginsel vertrouwen op concrete mededelingen van de wederpartij; de mededelingsplicht gaat in veel gevallen vóór de onderzoeksplicht, waardoor een onjuiste voorstelling die uit mededelingen voortvloeit eerder voor rekening komt van degene die ze deed. |
| Bedrog en opzettelijk misleiden | Bij opzettelijk onjuiste mededelingen of het bewust verzwijgen van feiten met het doel de ander te misleiden, is sprake van bedrog, wat naast vernietiging ook grond kan zijn voor schadevergoeding en soms strengere bewijs- en sanctieregimes. |
Belangrijkste wet
Burgerlijk Wetboek artikel 6:228 (dwaling; onjuiste voorstelling van zaken door onjuiste inlichting, verzwijging of wederzijdse dwaling) | Burgerlijk Wetboek artikel 3:44 (bedrog als wilsgebrek bij opzettelijk misleiden) | Burgerlijk Wetboek artikelen 6:193a–6:193j (oneerlijke en misleidende handelspraktijken jegens consumenten) | Burgerlijk Wetboek artikel 6:162 (onrechtmatige daad bij onrechtmatig misleidende voorstelling buiten contract) | Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) | Verwerking van anonieme meldingen via Meld.nl valt onder de AVG | aanvullende nationale wetgeving voor strafrechtelijke persoonsgegevens.
Impact op actoren
| Actor | Impact |
|---|---|
| Cliënten/consumenten/contractspartijen | Kunnen producten afnemen, investeringen doen of verplichtingen aangaan op basis van een verkeerd beeld, met financiële, juridische of persoonlijke schade; zij kunnen onder omstandigheden de overeenkomst vernietigen, aanpassen of schadevergoeding vorderen. |
| Opdrachtgevers/ondernemingen/verkopers | Door een onjuiste voorstelling van zaken te geven lopen zij risico op vernietiging van contracten, schadeclaims wegens dwaling, bedrog of onrechtmatige daad, alsook handhaving wegens oneerlijke handelspraktijken en reputatieschade. |
| Beroepsbeoefenaars/adviseurs | Professionals die feitelijke of juridische informatie verstrekken (advocaten, makelaars, financieel adviseurs, notarissen) hebben een verzwaarde zorg- en mededelingsplicht; een onjuiste voorstelling kan als beroepsfout gelden met civielrechtelijke en tuchtrechtelijke consequenties. |
| Gemeenschap/markt | Structureel onjuiste voorstellingen – bijvoorbeeld in reclame, vastgoedpraktijken of financiële producten – ondermijnen vertrouwen in markten en de rechtsorde en kunnen aanleiding zijn voor strengere transparantie- en informatieplichten en intensiever toezicht. |
Belang van (anoniem) melden
Meld.nl biedt een veilige en anonieme meldmogelijkheid om situaties te signaleren waarin door organisaties of professionals stelselmatig een onjuiste voorstelling van zaken wordt gegeven – bijvoorbeeld bij verkoop, advisering, fondsenwerving of beleidscommunicatie – wat bijdraagt aan het voorkomen en corrigeren van misleiding, het beschermen van benadeelden en het versterken van een eerlijke en transparante praktijk.
Wanneer Advocaat inschakelen
-
Bij een overeenkomst die onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken tot stand is gekomen
| beoordeling of sprake is van dwaling, bedrog, oneerlijke handelspraktijk of onrechtmatige daad en inschatting van proceskansen
| strategie: vernietiging of wijziging van de overeenkomst, schadebegroting, onderhandelen over regeling of starten van een procedure -
Voor ondernemingen en professionals die hun informatie- en communicatiepraktijk willen toetsen
| juridische analyse van brochures, websites, contractteksten en verkoop- of adviesgesprekken op risico’s van misleidende mededelingen
| opzet van duidelijke informatie- en waarschuwingsteksten, disclaimers en interne richtlijnen om misleiding te voorkomen -
Bij vermoeden van opzettelijke misleiding of bedrog
| kwalificatie van feiten (onjuistheid, opzet, causaliteit) en inventarisatie van mogelijke civiele, tuchtrechtelijke en strafrechtelijke routes
| ondersteuning bij bewijsverzameling, aansprakelijkstelling, aangifte en afstemming met toezichthouders indien relevant
Onderzoek
Specialistisch contra-, forensisch en digitaal onderzoek richt zich op het reconstrueren van welke voorstelling van zaken bij betrokkenen is ontstaan en hoe die tot stand is gekomen: welke mededelingen zijn schriftelijk en mondeling gedaan, welke informatie is juist niet verstrekt, welke documenten, e‑mails, advertenties, offertes en gespreksverslagen bestaan en hoe zouden deze op een redelijk geïnformeerde partij overkomen. Door deze bronnen te analyseren in het licht van de juridische normen rond dwaling, bedrog en oneerlijke handelspraktijken kan worden vastgesteld of sprake is van een onjuiste voorstelling van zaken, welke beslissingen daardoor zijn beïnvloed en welke schade daaruit is voortgevloeid. Dit vormt de basis voor herstel, schadeafwikkeling, handhaving en verbetering van informatie- en communicatieprocessen binnen organisaties.
Meld.nl biedt een veilige route voor anonieme meldingen. Het platform zet zich in voor het behartigen van de gerechtigde belangen van melders en betrokkenen door het uitvoeren van grondige onderzoeken, het bieden van juridische ondersteuning en het coördineren van communicatie met overheidsinstanties en juridische partners.
Meld.nl kan op dit moment geen meldingen verwerken; excuses voor het ongemak.