Onzorgvuldig handelen
Onzorgvuldig handelen; melden via Centraal Meldpunt: Meld.nl.
Onzorgvuldig handelen
Onzorgvuldig handelen ziet op doen of nalaten dat afwijkt van wat in de gegeven omstandigheden van een redelijk zorgvuldig en bekwaam beroepsbeoefenaar, werkgever, bestuurder of burger mag worden verwacht. In het civiele recht wordt dit gevat onder de zorgvuldigheidsnorm van de onrechtmatige daad: handelen in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, kan leiden tot een schadevergoedingsplicht. In de zorg is onzorgvuldig handelen nauw verbonden met de norm van de “goed hulpverlener” uit de WGBO en sectorale richtlijnen; de hulpverlener moet handelen volgens de professionele standaard en kan in het tuchtrecht worden aangesproken op onzorgvuldige diagnose, behandeling, communicatie, dossiervorming of bejegening. Het medisch tuchtrecht beoogt patiënten te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen en de kwaliteit van de zorg te bevorderen; klachten gaan vaak over een combinatie van technische fouten en gebrek aan zorgvuldige communicatie of supervisie. Ook buiten de zorg (bijvoorbeeld in bouw, onderwijs, financiële dienstverlening, overheidshandelen) wordt aan de hand van artikel 6:162 BW en sectorale normen beoordeeld of sprake is van onzorgvuldig handelen, waarbij factoren als voorzienbaarheid van schade, kans op schade, bezwaarlijkheid van voorzorgsmaatregelen en maatschappelijke belangen een rol spelen.
Onderwerpen onder onzorgvuldig handelen
| Subonderwerp | Toelichting |
|---|---|
| Onrechtmatige daad en zorgvuldigheidsnorm (art. 6:162 BW) | Onzorgvuldig handelen of nalaten in strijd met wat in het maatschappelijk verkeer betaamt, kan een onrechtmatige daad vormen; voor aansprakelijkheid gelden vereisten als onrechtmatigheid, toerekenbaarheid, schade, causaal verband en relativiteit. |
| Goed hulpverlener en medisch tuchtrecht (WGBO, Wet BIG) | De WGBO verplicht hulpverleners te handelen als “goed hulpverlener” volgens de professionele standaard; de Wet BIG en het tuchtrecht beschermen patiënten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen en kunnen maatregelen opleggen bij normafwijking. |
| Onzorgvuldige communicatie, dossiervorming en supervisie | Tuchtrechtelijke jurisprudentie laat zien dat niet alleen technische fouten, maar ook onzorgvuldige communicatie, gebrekkige dossiervorming, onvoldoende supervisie en onprofessionele bejegening als onzorgvuldig handelen worden aangemerkt. |
| Werkgevers- en organisatiezorgplicht | Werkgevers en instellingen hebben een zorgplicht voor veilige en gezonde omstandigheden; onzorgvuldig beleid, toezicht of reactie op signalen kan onrechtmatig zijn jegens werknemers, cliënten of derden. |
| Normontwikkeling door tuchtrecht en rechtspraak | Tuchtrecht en civiele jurisprudentie werken normstellend: door gegrondverklaring van klachten en toewijzing van vorderingen wordt geconcretiseerd wat als zorgvuldig of onzorgvuldig geldt in een bepaalde sector of situatie. |
| Beëindiging of weigering van behandeling en grenzen van zorgplicht | Richtlijnen geven aan onder welke voorwaarden een hulpverlener een behandeling mag weigeren of beëindigen; ook daar geldt dat onzorgvuldige besluitvorming, communicatie en overdracht tuchtrechtelijk verwijtbaar kan zijn. |
Belangrijkste wet
Burgerlijk Wetboek artikel 6:162 (onrechtmatige daad; onzorgvuldig handelen in strijd met maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm) | Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO; zorg van een goed hulpverlener, kwaliteit van zorg en patiëntenrechten) | Wet BIG en medisch tuchtrecht (bescherming tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen van zorgverleners) | Sectorale zorg- en zorgplichtnormen (o.a. werkgeverszorgplicht, veiligheids- en kwaliteitsnormen) | Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) | Verwerking van anonieme meldingen via Meld.nl valt onder de AVG | aanvullende nationale wetgeving voor strafrechtelijke persoonsgegevens.
Impact op actoren
| Actor | Impact |
|---|---|
| Cliënten/patiënten/benadeelden | Kunnen fysieke, psychische of financiële schade lijden door onzorgvuldig handelen, zoals foutieve behandeling, onjuiste advisering of gebrekkige zorg; zij hebben mogelijkheden voor klacht, tuchtprocedure en schadevergoeding. |
| Opdrachtgevers/instellingen/werkgevers | Onzorgvuldig handelen binnen de organisatie leidt tot aansprakelijkheidsrisico’s, toezichtsmaatregelen, reputatieschade en noodzaak tot verbetermaatregelen in beleid, toezicht en kwaliteitssystemen. |
| Beroepsbeoefenaars (zorgverleners, adviseurs, bestuurders) | Kunnen tuchtrechtelijk en civielrechtelijk worden aangesproken; maatregelen variëren van waarschuwing tot (tijdelijke) doorhaling, naast mogelijke persoonlijke aansprakelijkheid en gevolgen voor loopbaan en reputatie. |
| Gemeenschap/sector | Structureel onzorgvuldig handelen ondermijnt vertrouwen in zorg, rechtspraak en andere sectoren en stimuleert strengere regelgeving, toezicht en professionaliserings- en kwaliteitsprogramma’s. |
Belang van (anoniem) melden
Meld.nl biedt een veilige en anonieme meldmogelijkheid om onzorgvuldig handelen – zoals evidente fouten, systematische nalatigheid, onprofessionele bejegening, gebrekkige communicatie of het negeren van veiligheids- en kwaliteitsnormen – te signaleren, wat bijdraagt aan het beschermen van betrokkenen, het voorkomen van herhaling en het bevorderen van leren en kwaliteitsverbetering binnen organisaties en beroepen.
Wanneer Advocaat inschakelen
-
Bij (vermoede) schade of ernstige gevolgen door onzorgvuldig handelen van een professional of organisatie
| beoordeling of het handelen afwijkt van toepasselijke zorgvuldigheids- en beroepsnormen, analyse van causaliteit en schade
| strategie: klacht- of tuchtrechtelijk traject, aansprakelijkstelling, onderhandelen over regeling of starten van een civiele procedure -
Voor organisaties die hun zorgplicht en kwaliteitsbeleid willen toetsen of na incident moeten verbeteren
| juridische audit van beleid, protocollen, toezicht en incidentafhandeling aan wettelijke en sectorale normen
| opzet en implementatie van verbetermaatregelen, training, interne controles en meld- en opvolgprocedures -
Bij persoonlijke tucht- of aansprakelijkheidsrisico’s voor beroepsbeoefenaars
| beoordeling van dossier en verwijten, inschatting van tucht- en proceskansen
| opbouw van verweer, strategie in communicatie met toezichthouders, tuchtcolleges en civiele wederpartijen
Onderzoek
Specialistisch contra-, forensisch en digitaal onderzoek richt zich op het vaststellen of handelen of nalaten voldoet aan de relevante zorgvuldigheidsnormen: welke besluiten zijn genomen, welke informatie was beschikbaar, welke richtlijnen golden en hoe is daarvan afgeweken. Door analyse van dossiers, protocollen, logbestanden, communicatie, incidentmeldingen en deskundigenoordelen wordt gereconstrueerd wat er is gebeurd, welke keuzes zijn gemaakt en hoe dat zich verhoudt tot professionele standaarden en wettelijke plichten. Dit maakt inzichtelijk of sprake is van onzorgvuldig handelen, welke schade en risico’s hieruit zijn voortgekomen en welke corrigerende maatregelen, schadeafwikkeling en structurele verbeteringen nodig zijn.
Meld.nl biedt een veilige route voor anonieme meldingen. Het platform zet zich in voor het behartigen van de gerechtigde belangen van melders en betrokkenen door het uitvoeren van grondige onderzoeken, het bieden van juridische ondersteuning en het coördineren van communicatie met overheidsinstanties en juridische partners.
Meld.nl kan op dit moment geen meldingen verwerken; excuses voor het ongemak.