kunst en antiekcriminaliteit

Kunst en antiekcriminaliteit melden via Centraal Meldpunt: Meld.nl.

Kunst en antiekcriminaliteit

Kunst- en antiekcriminaliteit omvat illegale activiteiten zoals diefstal, vervalsing, smokkel en witwassen van kunstvoorwerpen en antiek. In Nederland is deze criminaliteit omvangrijk en complex, met incidenten die duizenden waardevolle objecten omvatten. Sinds 2009 wordt systematisch geregistreerd wat betreft woninginbraken, diefstallen uit musea en particuliere collecties, en online verkoop van vervalste werken. De schade door kunstroof en vernieling loopt in de tientallen miljoenen euro’s per jaar. Daders opereren vaak in netwerken die zich richten op zowel lokale als internationale handel. Toezicht en handhaving zijn geconcentreerd bij politie-eenheden zoals Unit Kunst en Antiek, Douane, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Openbaar Ministerie. Samenwerking met internationale instanties zoals Interpol en Europol is cruciaal gezien de grensoverschrijdende aard van de criminaliteit. Voorkoming en opsporing vereisen verbeterde registratie, due diligence door handelaren en effectieve juridische actie ter bescherming van cultureel erfgoed.

Kunst en antiekcriminaliteit komt in diverse gedaanten voor; vervalsers van kunstwerken, zoals schilderijen, kunnen opereren binnen georganiseerde netwerken. Dit omvat zowel de distributie als de verkoop van deze werken, evenals het vervalsen van herkomstdocumenten. Bij vervalsingen zijn ook galerie-stempels, inktpatronen en victoriaans papier betrokken om vervalste herkomstpapieren te creëren. Deze vervalste werken worden vaak online aangeboden. Veel schilderijen worden over de grens gebracht en vervolgens meerdere keren doorverkocht als originele stukken. Het kopen van schilderijen via online veilingen kan riskant zijn.

Bij het controleren van de echtheid wordt nagegaan of een schilderij mogelijk een namaak of vervalsing is. We spreken van namaak wanneer een schilderij van een bekende meester wordt nageschilderd of in diens stijl wordt vervaardigd. Deze werken worden gesigneerd met de eigen naam of met de vermelding ‘naar… (bekende meester)’. Dit is volledig legaal en veel schilderijen vinden op deze manier hun weg naar tevreden verzamelaars. Vervalsing daarentegen vindt plaats wanneer een schilderij wordt nageschilderd en gesigneerd met de naam van de bekende meester, vaak met het doel financieel gewin te behalen. Kunsthandelaren zijn zich vaak niet bewust van het feit dat ze met een vervalsing te maken hebben, waardoor het werk bij verschillende verzamelaars terechtkomt.

De illegale in- en uitvoer van kunstvoorwerpen, archeologische vondsten en artefacten is wijdverspreid; steeds meer mensen investeren in kunst, antiek en cultuurgoederen, en na de drugshandel is de kunsthandel de meest winstgevende. De wereldwijde handel in kunst, antiek en cultuurgoederen bedraagt meer dan € 100 miljard. Kunsthandelaren, musea en particulieren kunnen in het bezit komen van objecten die mogelijk gestolen zijn. Kunst die uit musea of particuliere woningen is ontvreemd, wordt teruggegeven, maar alleen nadat een verzekeringsmaatschappij bereid is om een losgeld te betalen. Terroristen zien hierin een kans om geld te verdienen voor hun criminele activiteiten, wat leidt tot een grote handel in namaak of vervalsingen, tentoonstellingen van valse werken, en het verstrekken van leningen waarbij vervalste schilderijen, vergezeld van taxatierapporten, als onderpand worden gebruikt en valse werken op veilingen worden aangeboden. Op de VN-agenda staat de teruggavekwestie rondom roofkunst, met name uit voormalige koloniën.