Selectieve betaling is het verschijnsel waarbij een schuldenaar, in een situatie waarin niet alle schuldeisers (volledig) kunnen worden voldaan, ervoor kiest om bepaalde schuldeisers wél te betalen en anderen niet. Dit komt vaak voor bij ondernemingen in financieel zwaar weer of in de aanloop naar een faillissement. Hoewel het uitgangspunt in het Nederlandse recht is dat een schuldenaar in principe vrij is om te bepalen welke schuldeisers hij betaalt (“betaalautonomie”), zijn hieraan in het zicht van een faillissement belangrijke beperkingen verbonden.

Wat valt onder selectieve betaling?

• Vrijheid bij betaling:
  Bestuurders mogen in beginsel zelf afwegen welke schuldeisers in welke volgorde worden betaald, ook als niet alle schuldeisers voldaan kunnen worden. Er bestaat geen algemene regel die voorschrijft dat alle schuldeisers gelijk moeten worden behandeld zolang de onderneming niet in de directe gevarenzone van faillissement verkeert.

• Beperkingen bij naderend faillissement:
  Naarmate de financiële situatie verslechtert en faillissement onafwendbaar wordt, neemt de vrijheid tot selectieve betaling af. In het zicht van faillissement moeten bestuurders rekening houden met het gelijkheidsbeginsel (“paritas creditorum”): alle schuldeisers behoren in beginsel gelijk te worden behandeld.

• Onrechtmatige selectieve betaling:
  Een selectieve betaling wordt pas als onrechtmatig aangemerkt als het handelen van de bestuurder zodanig onzorgvuldig is dat hem daarvan persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Dit is bijvoorbeeld het geval als een bestuurder betalingen verricht aan gelieerde partijen of zichzelf bevoordeelt, of als hij willens en wetens bepaalde schuldeisers benadeelt vlak voor faillissement.

• Persoonlijke aansprakelijkheid:
  Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor schade van onbetaald gebleven schuldeisers als sprake is van een ernstig persoonlijk verwijt, bijvoorbeeld bij selectieve betaling aan gelieerde vennootschappen of bij liquidatie van de onderneming.

Belangrijkste wet

• Burgerlijk Wetboek (BW), art. 2:9, 2:248:
  Regelt bestuurdersaansprakelijkheid bij onbehoorlijk bestuur.

• Faillissementswet (Fw), art. 42-47:
  Regelt vernietiging van benadelende rechtshandelingen (pauliana).

• Jurisprudentie (o.a. HR 12 april 2019, HR 17 januari 2020):
  Geeft invulling aan de grenzen van betaalautonomie en aansprakelijkheid bij selectieve betaling.

Impact op individu, onderneming en schuldeisers

• Individu (bestuurder):

  • Risico op persoonlijke aansprakelijkheid voor schade aan benadeelde schuldeisers bij ernstig verwijtbaar handelen.

  • Kans op civielrechtelijke claims, reputatieschade en in ernstige gevallen strafrechtelijke vervolging bij frauduleuze selectieve betalingen.

• Onderneming:

  • Kan door onzorgvuldig selectief betalen reputatieschade oplopen en het risico lopen op aansprakelijkheidsprocedures tegen bestuurders.

  • Onjuiste betalingen kunnen door de curator worden teruggedraaid via de pauliana.

• Schuldeisers:

  • Kunnen benadeeld worden als zij niet worden betaald terwijl andere schuldeisers wél worden voldaan.

  • Hebben de mogelijkheid om de bestuurder persoonlijk aansprakelijk te stellen bij ernstig verwijtbaar handelen.

Wanneer de Insolventierecht advocaat inschakelen?

• Bij twijfel over de rechtmatigheid van selectieve betalingen in financieel zwaar weer of bij dreigend faillissement.

• Bij het voorbereiden van een liquidatie of beëindiging van de onderneming.

• Bij geschillen over (on)rechtmatige selectieve betalingen en bestuurdersaansprakelijkheid.

• Bij het voeren van procedures over paulianeuze handelingen of het terugvorderen van onterechte betalingen.

• Bij het verdedigen tegen aansprakelijkheidsclaims van schuldeisers of curatoren.

Belangrijkste ondersteuning door de advocaat Selectieve betaling 

• Juridisch advies:
  Analyse van de financiële situatie, beoordeling van de rechtmatigheid van betalingen, uitleg over risico’s en strategie.

• Procesvoering:
  Opstellen en indienen van claims, verweren of verzoeken tot vernietiging van onrechtmatige betalingen.

• Onderhandeling:
  Bemiddeling tussen partijen over schikkingen, betalingsregelingen of terugbetaling van onterecht ontvangen bedragen.

• Bewijsrecht:
  Adviseren over het verzamelen en presenteren van bewijs van benadeling, betrokkenheid of persoonlijk belang.

• Schadebeperking:
  Ondersteuning bij het beperken van financiële en reputatieschade door tijdig en zorgvuldig handelen.

• Belangenbehartiging:
  Vertegenwoordiging in alle fasen van het insolventieproces, inclusief civielrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aspecten.

Dit overzicht biedt een roadmap voor het navigeren van Insolventierecht zaken. Dit proces vereist zorgvuldige documentatie en snelle actie. Meld.nl fungeert als een tussenschakel voor civielrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke stappen. Voor het behartigen van de gerechtvaardigde belangen, is bijstand van een Insolventierecht advocaat essentieel.