Onverenigbare Functies

Onverenigbare functies verwijzen naar situaties waarbij een persoon binnen een organisatie of tussen organisaties meerdere functies of werkzaamheden uitoefent die elkaar in belang, verantwoordelijkheid, afhankelijkheid of controle bijten. Dit kan leiden tot belangenconflicten, verminderde onafhankelijkheid, integriteitsrisico’s en ondoorzichtige besluitvorming. Het fenomeen is vooral relevant binnen publieke organisaties, zorginstellingen, financiële sector, politiek en bestuursfuncties, maar kan ook bij private ondernemingen en non-profitorganisaties voorkomen.

Onderwerpen die onder onverenigbare functies vallen

• Belangenverstrengeling
  Wanneer functies of activiteiten een persoonlijk of zakelijk belang creëren dat de objectiviteit van besluiten bedreigt.

• Dubbele petten
  Tegelijkertijd bekleden van rollen die elkaar kunnen conflicteren, bijvoorbeeld toezichthouder en uitvoerder, of leverancier en contractbeheerder.

• Nevenfuncties zonder melding of toestemming
  Uitvoering van bijbanen of bijzaken die strijdig kunnen zijn met hoofdfunctie zonder transparantie.

• Onverenigbaarheid door wet- of regelgeving
  Wettelijk verboden combinatie van functies, bijvoorbeeld ambtenaren die geen nevenactiviteiten mogen verrichten die belangen kunnen schaden.

• Onvoldoende scheiding van functies binnen organisaties
  Bijvoorbeeld het combineren van controle- en uitvoerende functies.

• Privacy- en vertrouwelijkheidsrisico’s
  Toegang tot verschillende informatiebronnen die misbruikt kunnen worden door onverenigbaarheid.

• Onvoldoende transparantie en toezicht
  Gebrek aan regels, meldingsplicht of controle van nevenfuncties waardoor risico’s niet worden onderkend.

Belangrijkste wetgeving bij onverenigbare functies

• Wet bescherming klokkenluiders
  Biedt bescherming aan personen die misstanden rond onverenigbare functies melden tegen benadeling, zoals ontslag of promotieblokkade, en waarborgt vertrouwelijkheid en recht op juridische bijstand.

• Ambtenarenwet en specifieke integriteitsvoorschriften
  Regels omtrent nevenfuncties en belangenverstrengeling binnen de (rijks)overheid.

• Wet normering topinkomens (WNT)
  Beperkingen op het hebben van meerdere publieke functies, met name op hoog niveau.

• Burgerlijk Wetboek (Boek 6: Onrechtmatige daad)
  Regelt aansprakelijkheid bij schade als gevolg van onverenigbaarheid.

• Gedragscodes, integriteitsbeleid en specifieke branchewetgeving
  Organisatorische en sectorale kaders met betrekking tot nevenfuncties en integriteit.

Type melden van misstanden en integriteitschendingen

• Interne melding
  Een melding omtrent onverenigbare functies kan gestart worden bij de directe leidinggevende, compliance officer, vertrouwenspersoon integriteit of de interne klachtencommissie binnen de organisatie. Meldingen worden zorgvuldig, onafhankelijk en vertrouwelijk behandeld met toepassing van hoor en wederhoor.

• Externe melding
  Wanneer een interne melding niet mogelijk is, onveilig wordt geacht of niet tot een adequate oplossing leidt, kan de melding (anoniem of met naam) worden gedaan via het onafhankelijke extern meldpunt:

  • Meld.nl

Soorten (contra)onderzoek

• Intern onafhankelijk onderzoek
  Organisaties zijn verplicht om elke melding van onverenigbare functies zorgvuldig, objectief en onafhankelijk te onderzoeken. Dit omvat het vaststellen van feiten, het horen van betrokkenen (hoor en wederhoor), en het opstellen van een transparant rapport.

• Extern onderzoek / advocaat-onderzoeker / integriteitsspecialist
  Bij ernstige verdenkingen, conflicten, of twijfel aan de onafhankelijkheid van het interne onderzoek kan een externe advocaat-onderzoeker of integriteitsspecialist worden ingeschakeld.

• Contra-onderzoek (second opinion)
  Onafhankelijke herbeoordeling kan worden aangevraagd door de melder of andere betrokkenen bij twijfel over de uitkomsten of methodiek van het eerste onderzoek.

Inschakeling advocaat en belangrijkste ondersteuning

• Strafrechtelijke procedures
  Bij verdenking van strafbare feiten zoals corruptie, belangenverstrengeling of misbruik van positie ondersteunt de advocaat bij aangifte, verdediging en het strafproces.

• Civielrechtelijke procedures
  Juridische bijstand bij aansprakelijkheidskwesties, conflicten over bestuurstaken of onrechtmatige besluiten.

• Bestuursrechtelijke procedures
  Advies en begeleiding bij bezwaar en beroep tegen besluiten, sancties en integriteitsonderzoeken.

• Tuchtrechtelijke procedures
  Vertegenwoordiging bij klachten en tuchtprocedures binnen beroeps- of bestuursorganen.

De advocaat biedt:

• Juridisch advies over rechten, verplichtingen en strategie;

• Het opstellen van klachten, bezwaren, beroepschriften en processtukken;

• Vertegenwoordiging in straf-, civiel-, bestuursrechtelijke en tuchtrechtelijke procedures;

• Begeleiding bij hoor en wederhoor en bescherming tegen represailles.

Bescherming van de melder

• Wet bescherming klokkenluiders
  Biedt melders bescherming tegen benadeling zoals ontslag, overplaatsing, promotieblokkade en intimidatie. De wet waarborgt vertrouwelijkheid en recht op juridische bijstand voor degenen die onverenigbare functies of gerelateerde misstanden melden.

• Anoniem melden
  Meldingen kunnen ook anoniem ingediend worden via Meld.nl, waarbij privacy en anonimiteit strikt zijn gewaarborgd.

Dit overzicht biedt een roadmap voor het veilig melden, onderzoeken en juridisch behandelen van kwesties omtrent onverenigbare functies. Dit proces vereist zorgvuldige documentatie en snelle actie. Meld.nl fungeert als een betrouwbare schakel in het melden, onderzoeken en afhandelen van integriteitschendingen. Voor het behartigen van gerechtvaardigde belangen is inzet van een deskundige (contra)onderzoeker (integriteitsspecialist, advocaat-onderzoeker) en advocaat (bestuursrecht, integriteitsrecht) essentieel.