Milieueffectrapportage (MER) en natuurtoets zijn beide instrumenten binnen het omgevingsrecht, maar verschillen in doel, reikwijdte en wettelijk kader. Ze worden ingezet om de gevolgen van ruimtelijke projecten of activiteiten voor het milieu en de natuur te beoordelen, maar richten zich op andere aspecten en volgen verschillende procedures.

Onderwerpen die onder milieueffectrapportage en natuurtoets vallen

• Milieueffectrapportage (MER)

  • Doel: Het in kaart brengen van de milieugevolgen van een project of activiteit, zoals bouwprojecten, infrastructuur, of industrie.

  • Reikwijdte: Gaat over alle relevante milieuaspecten, zoals lucht, water, bodem, geluid, natuur, landschap, gezondheid en duurzaamheid.

  • Proces: Omvat een uitgebreide studie, waaronder alternatievenonderzoek, effectanalyse, mitigatie en monitoring.

  • Toepassing: Verplicht bij grote projecten of activiteiten met aanzienlijke milieugevolgen, volgens de Wet milieubeheer (Wm) of het Besluit milieueffectrapportage (MER-besluit).

• Natuurtoets

  • Doel: Het beoordelen van de effecten van een project of activiteit op beschermde natuurwaarden, zoals Natura 2000-gebieden of beschermde soorten.

  • Reikwijdte: Richt zich specifiek op natuur, flora en fauna, leefgebieden en biodiversiteit.

  • Proces: Bestaat uit een ecologisch onderzoek naar aanwezigheid van beschermde soorten, effecten op leefgebieden en mogelijke maatregelen.

  • Toepassing: Verplicht bij activiteiten die mogelijk effect hebben op beschermde natuurwaarden, volgens de Wet natuurbescherming (tot integratie in de Omgevingswet).

Belangrijkste wet bij Omgevingsrecht

De Omgevingswet vormt de kern van de regelgeving voor zowel milieueffectrapportage als natuurtoets. Daarnaast zijn relevante bepalingen opgenomen in de Wet milieubeheer (voor MER), het Besluit milieueffectrapportage (MER-besluit), en de Wet natuurbescherming (voor natuurtoets, tot integratie in de Omgevingswet). Voor aansprakelijkheid en schadevergoeding is het Burgerlijk Wetboek Boek 6 van toepassing, met name de artikelen over milieuaansprakelijkheid (zoals artikel 175 e.v.)1.

In welke gevallen een Omgevingsrecht advocaat inschakelen?

Een omgevingsrecht advocaat is essentieel bij:

• Handhaving en sancties: Wanneer u te maken krijgt met handhaving, boetes of dwangsommen door overheden vanwege overtreding van milieuregelgeving of natuurwetgeving.

• Vergunningaanvragen of -bezwaar: Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning, het indienen van bezwaar of beroep tegen een besluit van een overheidsinstantie over MER, natuurtoets of vergunningen.

• Aansprakelijkheid: Als u wordt aangesproken voor milieuschade of natuurschade, of als u zelf schade ondervindt door activiteiten van anderen.

• Civiele of bestuursrechtelijke procedures: Bij geschillen met buren, bedrijven of overheden over milieuschade, natuurschade, schadevergoeding of handhaving.

• Spoedeisende zaken: Bij het onmiddellijk willen schorsen van een handhavingsbesluit of het verkrijgen van een voorlopige voorziening.

• Participatie en onderhandelingen: Bij overleg of mediation met overheden en andere belanghebbenden.

Belangrijkste ondersteuning van de advocaat Verschil tussen milieueffectrapportage en natuurtoets 

• Strafrechtelijke stappen

  • Verdediging bij vervolging voor overtreding van milieuregelgeving of natuurwetgeving.

  • Onderhandelingen met het Openbaar Ministerie over straffen of schikkingen.

• Civielrechtelijke stappen

  • Vordering tot schadevergoeding of herstel van milieuschade of natuurschade via het Burgerlijk Wetboek Boek 6.

  • Kort geding bij spoedeisende zaken, bijvoorbeeld om een handhavingsbesluit te laten schorsen of om schade te verhalen.

• Bestuursrechtelijke stappen

  • Voorbereiden en indienen van bezwaar- of beroepschriften tegen besluiten van overheden.

  • Vertegenwoordiging bij bestuursrechtelijke hoorzittingen.

  • Advisering over naleving van vergunningvoorschriften en handhaving.

• Advisering en preventie

  • Proactief adviseren over naleving van omgevingsrechtelijke regelgeving.

  • Begeleiden bij het opstellen van beleid, rapportages en overleg met overheden en andere belanghebbenden.

  • Ondersteunen bij mediation of onderhandelingen om geschillen buiten de rechter om op te lossen.

• Privacy en anonimiteit

  • Waarborgen van privacy en anonimiteit bij meldingen en procedures, in lijn met het privacyprotocol van Meld.nl.