Wetenschappelijke Integriteit

Wetenschappelijke integriteit omvat het geheel van gedragsnormen en principes waaraan wetenschappers zich moeten houden om betrouwbaar, zorgvuldig, transparant, onafhankelijk en verantwoord onderzoek te doen. Dit waarborgt de geloofwaardigheid van wetenschap, het vertrouwen in onderzoek en beschermt het algemeen belang. Schendingen van wetenschappelijke integriteit – zoals fraude, manipulatie of plagiaat – ondermijnen de waarde en betrouwbaarheid van de wetenschap.

Onderwerpen die onder wetenschappelijke integriteit vallen

• Wetenschapsfraude (wetenschappelijk wangedrag)
  Manipuleren van onderzoeksdata, verzinnen van resultaten, fingeren of selectief rapporteren van gegevens, plagiaat of het recyclen van eigen eerder werk (“zelfplagiaat”).

• Plagiaat en zelfplagiaat
  Kopiëren van werk, ideeën of resultaten van anderen zonder correcte bronvermelding of eigen publicaties hergebruiken zonder aanwijzing.

• Onverantwoord datamanagement
  Niet opslaan, vernietigen of onvindbaar maken van data; onvoldoende transparantie of controleerbaarheid bij het verzamelen en verwerken van onderzoeksgegevens.

• Verkeerd toe-eigenen van auteurschap
  Ten onrechte toevoegen (of weglaten) van auteurs, ongeoorloofde claim op (gedeeltelijk) onderzoek of publicaties.

• Publicatie- en citatie-ethiek
  Verdoezelen van methodologische missers, verzinsels in publicaties opnemen, manipuleren van peer reviews, gift authorship, ongeoorloofde beïnvloeding.

• Onjuist omgaan met belangen, onafhankelijkheidsverlies
  Verborgen belangenverstrengeling, beïnvloeding door financiers of persoonlijke belangen die het onderzoek kleuren.

Belangrijkste wetgeving en regelkaders bij wetenschappelijke integriteit

• Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit
  Richtlijn waaraan universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen zich moeten houden.

• Wet bescherming klokkenluiders
  Biedt bescherming aan melders van misstanden rondom integriteit.

• Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW)
  Bepaalt verantwoordelijkheden en handhaving van integriteit in het hoger onderwijs.

• Burgerlijk Wetboek en Wetboek van Strafrecht
  Kunnen relevant zijn bij ernstige schendingen zoals valsheid in geschrifte, fraude of benadeling van derden.

Type melden van misstanden en integriteitschendingen

• Interne melding
  Start bij leidinggevende, decaan, vertrouwenspersoon wetenschappelijke integriteit, of via de klachtencommissie integriteit van de universiteit of onderzoeksinstelling. Iedereen mag een klacht indienen, ook zonder persoonlijk belang.

• Externe melding
  Indien interne melding niet mogelijk, niet veilig of niet effectief is, kan een melding anoniem of met naam worden gedaan bij het onafhankelijk extern meldpunt:

  • Meld.nl

  Als de interne klachtprocedure is afgerond en het College van Bestuur een (voorgenomen) besluit heeft genomen, kunnen direct betrokkenen tevens terecht bij het LOWI (Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit) voor een herbeoordeling van hun klacht.

Soorten (contra) onderzoek

• Intern onafhankelijk onderzoek
  Universiteiten en onderzoeksinstellingen zijn verplicht iedere melding objectief, zorgvuldig en onafhankelijk te onderzoeken. Dit omvat waarheidsvinding, hoor en wederhoor, transparante besluitvorming en rapportage.

• Extern onderzoek / advocaat-onderzoeker / specialist wetenschappelijke integriteit
  In geval van ernstige of complexe verdenkingen, grote belangen of twijfel aan de interne afhandeling, kan een externe advocaat-onderzoeker, onderzoeks- of integriteitsspecialist worden ingeschakeld.

• Contra-onderzoek (second opinion)
  Een onafhankelijke herbeoordeling (zoals door het LOWI) kan worden aangevraagd bij twijfel over de zorgvuldigheid of uitkomst van het eerste onderzoek.

Inschakeling advocaat en belangrijkste ondersteuning

• Strafrechtelijke procedures
  Bij ernstige fraude, valsheid in geschrifte, diefstal van gegevens of financiële malversaties kan de advocaat ondersteunen bij aangifte, verdediging of juridische afhandeling.

• Civielrechtelijke procedures
  Juridische hulp bij claims wegens schade, reputatie, auteursrechtkwesties of geschillen rond onderzoeksresultaten of publicaties.

• Bestuursrechtelijke procedures
  Begeleiding bij bezwaar/beroep tegen besluiten van Colleges van Bestuur, subsidieontzegging of onderzoeksverbod.

• Tuchtrechtelijke procedures
  Vertegenwoordiging bij klachten of tuchtrechtelijke procedures bij wetenschappelijke verenigingen, universiteiten of het LOWI.

De advocaat biedt:

• Juridisch advies over rechten, plichten en strategie;

• Assistentie bij opstellen van klachten, bezwaar- of beroepschriften;

• Vertegenwoordiging in alle relevante procedures;

• Bescherming van de melder tegen represailles, begeleiding bij hoor en wederhoor.

Bescherming van de melder

• Wet bescherming klokkenluiders
  Zorgt voor bescherming tegen benadeling zoals ontslag, overplaatsing, promotieblokkade of intimidatie voor melders van schendingen; waarborgt vertrouwelijkheid en biedt recht op juridische bijstand.

• Anoniem melden
  Kan veilig en anoniem via Meld.nl.

Dit overzicht biedt een roadmap voor het navigeren van bestuursrechtelijke, civielrechtelijke, strafrechtelijke en tuchtrechtelijke zaken rondom wetenschappelijke integriteit. Dit proces vereist zorgvuldige documentatie en snelle actie. Meld.nl fungeert als een nuttige tussenschakel voor strafrechtelijke, civielrechtelijke, bestuursrechtelijke en tuchtrechtelijke stappen. Voor het behartigen van de gerechtvaardigde belangen, is bijstand van een (contra) onderzoeker (integriteitsspecialist, advocaat-onderzoeker) en advocaat (wetenschapsrecht, bestuursrecht, civielrecht) essentieel.